KỶ NIỆM 300 NĂM NGÀY SINH DANH NHÂN VĂN HÓA LÊ QUÝ ĐÔN (1726 – 2026)

   Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam, nhiều bậc hiền tài đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước, để lại dấu ấn sâu đậm trong nền văn hóa và tri thức dân tộc. Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726 – 1784) là một trong những nhân vật tiêu biểu như vậy. Ông được tôn vinh là nhà bác học lớn của Việt Nam thế kỷ XVIII, người có kiến thức uyên thâm trên nhiều lĩnh vực và luôn dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp học tập, nghiên cứu, phụng sự đất nước và Nhân dân.

    Nhân kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726 – 2026), mỗi chúng ta càng thêm tự hào về truyền thống hiếu học của dân tộc, đồng thời nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của tri thức, tinh thần tự học, ý chí cống hiến và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước trong thời kỳ phát triển mới.

    Lê Quý Đôn tên thật là Lê Danh Phương, tự Doãn Hậu, hiệu Quế Đường, sinh ngày 2 tháng 8 năm 1726 tại làng Diên Hà, phủ Tiên Hưng, trấn Sơn Nam (nay thuộc xã Độc Lập, tỉnh Hưng Yên). Sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa bảng, từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, ham học và có trí nhớ đặc biệt. Năm 1752, ông đỗ Đình nguyên Bảng nhãn và trở thành một trong những học giả xuất sắc nhất dưới triều Lê Trung Hưng.

Trong hơn ba mươi năm làm quan, Lê Quý Đôn luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy với công việc, thanh liêm và hết lòng vì quốc gia. Dù đảm nhiệm nhiều trọng trách trong triều đình, ông vẫn dành nhiều thời gian nghiên cứu, biên soạn sách và truyền bá tri thức. Ông để lại gần 40 công trình có giá trị về sử học, văn học, triết học, giáo dục, địa lý, kinh tế, nông nghiệp và nhiều lĩnh vực khác, trở thành kho tàng tri thức quý báu của dân tộc Việt Nam.

    Ở lĩnh vực sử học, tác phẩm Đại Việt thông sử là công trình có giá trị lớn, phản ánh quá trình phát triển của dân tộc với tư duy khoa học và cách nhìn khách quan. Trong lĩnh vực văn học, những tác phẩm như Toàn Việt thi lục, Vân đài loại ngữ, Kiến văn tiểu lục đã góp phần lưu giữ, hệ thống hóa nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, văn học của dân tộc, đồng thời thể hiện vốn tri thức uyên bác của một học giả lớn.

Bên cạnh đó, Phủ biên tạp lục được đánh giá là một trong những công trình khảo cứu tiêu biểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội vùng Thuận Hóa - Quảng Nam, đồng thời là nguồn tư liệu quý phục vụ nghiên cứu lịch sử và góp phần khẳng định chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam. Những quan điểm của ông về phát triển nông nghiệp, thương mại, khai thác tài nguyên và quản lý đất nước vẫn còn nguyên giá trị tham khảo trong bối cảnh hiện nay.

Lê Quý Đôn đặc biệt coi trọng giáo dục và vai trò của tri thức đối với sự phát triển của quốc gia. Ông đề cao tinh thần thực học, khuyến khích học đi đôi với hành, phản đối lối học hình thức, giáo điều và luôn nhấn mạnh việc phát hiện, đào tạo, trọng dụng nhân tài. Theo ông, tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được vận dụng vào thực tiễn, phục vụ Nhân dân và góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh.

Tư tưởng nổi tiếng của ông: “Phi nông bất ổn, phi công bất phú, phi thương bất hoạt, phi trí bất hưng” không chỉ thể hiện tầm nhìn sâu rộng về phát triển kinh tế - xã hội mà còn khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của tri thức đối với sự hưng thịnh của quốc gia. Đến hôm nay, khi đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần các nghị quyết của Đảng, những tư tưởng ấy vẫn giữ nguyên giá trị và mang tính thời sự sâu sắc.

     Kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là dịp để tri ân những đóng góp to lớn của ông đối với nền văn hóa, giáo dục và khoa học nước nhà mà còn là cơ hội để mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân tiếp tục phát huy truyền thống hiếu học, tinh thần học tập suốt đời, không ngừng đổi mới, sáng tạo, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Cẩm Trung, việc học tập và noi gương Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn cần được thể hiện bằng những hành động cụ thể, thiết thực. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần phát huy tinh thần trách nhiệm, tận tụy phục vụ Nhân dân, không ngừng học tập, nâng cao năng lực công tác, tích cực ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào thực hiện nhiệm vụ. Mỗi đoàn viên, thanh niên, học sinh cần nuôi dưỡng khát vọng học tập, rèn luyện đạo đức, ý chí vươn lên, phát huy tinh thần sáng tạo, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Phát huy truyền thống đoàn kết, cần cù, sáng tạo, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Cẩm Trung quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, xây dựng chính quyền số, xã hội số, góp phần cùng tỉnh Hà Tĩnh thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là dịp để mỗi người Việt Nam thêm trân trọng những giá trị mà các bậc tiền nhân đã dày công vun đắp. Di sản tư tưởng, học thuật và nhân cách của ông sẽ mãi là nguồn cảm hứng, động lực để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng vươn lên, chinh phục tri thức, phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc, chung sức xây dựng quê hương, đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.